Vroeger, als student, toen ik meer tijd en minder geld had, heb ik vaak met dozen boeken lopen sjouwen: met het openbaar vervoer naar het centrum, en vervolgens van het ene naar het andere antiquariaat. Met wisselend succes. Met enige gêne herinner ik me dat ik meer dan eens onverrichterzake met het grootste deel van de aangeboden boeken weer thuis belandde, vijf of tien gulden (!) rijker dan enkele uren eerder, maar wel een paar boeken en enkele illusies armer.
Wat bezielt een zo enthousiast lezer en verzamelaar om deze vernederende gang naar de winkel voor het tweedehandse boek te maken, dan wel zijn ziel en zaligheid op internet te koop aan te bieden?
Allereerst zijn er de voor de hand liggende redenen die te maken hebben met gebrek: aan ruimte en aan geld om nieuwe boekaankopen te kunnen doen. Daarnaast – en welke verzamelaar van wat dan ook herkent dat niet – heb je af en toe last van het opschoningssyndroom: de verzameling is uit zijn voegen gegroeid (ook al zou je nog fysieke ruimte hebben in huis) en bevat teveel items waardoor je je hebt laten verleiden (vaak in combinatie met een vriendelijk ogende prijs) die bij nader inzien toch niet veel toegevoegde waarden hebben: het zijn lelijke, onooglijke pockets óf het zijn boeken die inhoudelijk niet aansluiten bij wat je voor ogen hebt. Soms kom je ook boeken tegen waarvan je meteen weet dat je ze wilt en kunt doorverkopen, die vanaf dag 1 dan ook het stempel “Niet voor mijn collectie” hebben (bijvoorbeeld een specialistisch boek over Perzische tapijten – voor 1 euro gekocht en 30 euro verkocht). Met wisselend succes heb ik daarmee een deel van mijn eigen verzamelwoede kunnen financieren.
Nog een andere reden is dat je smaak en interesse veranderen waardoor sommige boeken niet meer zo belangrijk zijn als eerst. Daar staat tegenover dat deze boeken een tijdje met je geleefd hebben en ook iets zeggen over je persoonlijkheid, over je interesse – zelfs als het ongelezen is gebleven. Je zou ze op zijn minst moeten behouden om je eigen ontwikkeling zichtbaar te houden, want je geheugen is uiteindelijk gebrekkig en selectief. Persoonlijk heb ik bepaalde boeken – zoals de literatuurwetenschappelijke uit mijn studietijd – niet weggedaan, en anders er achteraf er toch wel veel spijt van gehad. Een enkele keer heb ik vervolgens het betreffende boek opnieuw aangeschaft, niet altijd tegen betere financiële voorwaarden.
Ook zijn er boeken die na één keer lezen hun functie hebben gehad. Sommige boeken hebben zelfs hun functie gehad als ze een tijdje in een van je kasten gestaan hebben (“ze waren er”). Maar dat weet je nooit helemaal zeker. Hoe vaak komt het ook niet voor dat ik een boek voor het eerst echt ga lezen, waarin voorin de aanschafdatum staat geschreven – en dat laatste deed ik slechts tot ca. 1997, kun je nagaan! Wat in het vat zit verzuurt niet.
Zeker als beginnende verzamelaar (en eigenlijk ben je dan nog vooral lezer) heb je nogal de neiging om alles te kopen wat binnen je interessegebied en financieel bereik ligt. Het afstropen van de 1 gulden bakken bij antiquariaten, van winkels met waardevolle ramsj als De Slegte (maar ook Wouter Roelants in Nijmegen), later ook van kringloopwinkels, ideële stichtingen en rommelmarkten hebben soms heel leuke vondsten opgeleverd voor heel leuke prijsjes, maar ook vaak boeken waarvan je achteraf je afvraagt wat je bezielde. En steeds vaker ga je je afvragen: als ik elke keer die gulden en later euro opzij had gelegd – in plaats van toe te geven aan die impuls – had je dan niet die paar heel mooie (en minder betaalbare) boeken kunnen kopen. Vanuit die laatste gedachtengang is het nog maar een kleine sprong om te gaan opschonen. Maar zoals aangegeven zitten anderen ook niet altijd op jouw “afval” te wachten en na een paar teleurstellingen gaan soms boeken of zelfs zakken vol naar een goed doel of een kringloopwinkel om daar weer anderen te verleiden. Je had immers al afscheid genomen in gedachten. Of toch niet?
Wat me ook vaak is gebeurd, is dat ik ijverig begin op te schonen. Sommige boeken hebben door uit elkaar hangen, scheurtjes, ouderdom etc. zodanig weinig fysieke waarde meer dat ze zelfs in aanmerking komen voor het oud papier. Een ander deel is bestemd voor de kringloop en een enkel boek voor verkoop of ruil. Als er dan vervolgens te veel tijd (enkele dagen) verloren gaat voordat de apart gezette partij daadwerkelijk getransporteerd wordt, dan ben ik in korte tijd toch weer boeken uit de stapel aan het “snoepen”, sla ze met liefde open, begin te lezen, en voordat ik het weet, staan ze weer terug in de kast. Daar gaan je goede voornemens. Wat daadwerkelijk het pand verlaat, zijn de echte kneusjes onder de boeken: door inhoud en fysieke conditie echt niet meer relevant.
Het meest dwaze is me enkele zomers geleden gebeurd. Ik had voor bijna een hele Billy vol aan opschoningsmateriaal bij elkaar gezet. Ik liet een particuliere boekenverkoper komen, die mij eens wat leuke LP’s had doen toekomen, om ze gratis (!) af te halen, zodat hij ze tegen een klein prijsje via boekwinkeltjes.nl zou verkopen. Wie schetst mijn verbazing dat, toen ik na een fietstochtje, min of meer toevallig binnenliep bij een rommel- en boekenmarkt in Maasbracht, ik tientallen boeken uit bovengenoemde set zag liggen. Omdat de markt ten einde liep, kon je voor € 2,50 een hele doos vullen met boeken. Geschokt door de aanblik daar van mijn boeken (herkenbaar aan combinatie van boeken en stempeltje of naam), bijna goed voor oud papier, heb ik twee dozen gevuld met “mijn” boeken, afgerekend en al balancerend op de fiets de 5 km naar huis gefietst.
En nu komt het meest verbazingwekkende: in de tijd van ruim twintig jaar verzamelen hebben desondanks toch ca. 1000 boeken mijn woonstee verlaten. Dat lijkt veel. Dat is veel. Zeker als je bedenkt dat mijn huidige collectie ca. 2500 titels (ca. 2650 boekbanden) omvat. Ik probeer me in mijn volle boekenkamer nog eens ruim 1/3 erbij te denken. Heb ik dan zoveel rotzooi gekocht tussendoor? Of was ik eigenlijk zelf een handelaar in oud papier geworden? Wat zat er zoal in die collectie dat zonodig weg moest?
De Guide to The Occult and Mysticism heb ik met opzet gekocht en tegen meerprijs wederverkocht. Van het Oude en Nieuwe Testament, dan wel een complete editie van de Bijbel in één band heb ik in de loop van de tijd mooiere exemplaren aangeschaft. Idem voor de woordenboeken. Verzamelbundels als Traditie en vernieuwing: Opstellen aangeboden aan A.L. Sötemann vond ik op een gegeven moment niet meer relevant genoeg – bovendien begon de kaft wat erg te krullen. In de Penguin en vergelijkbare pockets heb ik ook meermaals geschoond. Armando “was mijn schrijver niet”, en dus heb ik dat mooie boek, Schoonheid is niet pluis: Verzameld proza, te goedkoop van de hand gedaan, en achteraf toch wroeging gekregen. Toen ik in Nieuwegein woonde heb ik ooit bij een heel grote boekenmarkt in Utrecht voor gemiddeld 66 cent (gulden-tijdperk!) een hele stapel gekocht met “wel leuke” literaire pocketjes en andere “grappige dingetjes” – het grootste deel woont inmiddels in een ander huis of in de boekenhemel. Die prentenboeken over landen van de Douwe Egberts, met inplakplaatjes: toch echt te kinderachtig bij zo’n specifieke en mooie verzameling. Boeken met de duidelijke kenmerken van een bibliotheekexemplaar heb ik nooit veel gehad – de voor uitlening noodzakelijke versteviging van boeken stuit me tegen de borst – maar het enkele exemplaar dat wel mijn huis betrad, is er snel weer uitgekukeld.
Bijna duizend boeken (de verwijderingen vóór oktober 1995 zijn niet meer te traceren) zijn natuurlijk niet in enkele paragrafen te beschrijven. Voor wie het interesseert: via oudere versies van databases heb ik het voor ca. 90% kunnen reconstrueren. Blader er rustig doorheen en verbaas je. Of niet.
De boeken die ik ooit had zijn te vinden op:
- Laat alle velden leeg
- Selecteer bij Van wie de optie “Danny” (= standaard instelling)
- Selecteer bij Status de optie “Uit collectie verwijderd”
- Als het goed is, worden 902 titels getoond (stand op 22-4-2011).
0 reacties:
Een reactie plaatsen